Zwemles aan de hengel
Dagblad Waterland (Noord-Hollands Dagblad)
De dames Annie Louw-Pieters en Lies Dobber-van Dieren uit Broek in Waterland haalden herinneringen op aan een bijzondere man: de heer J.F. Pieters, vader van eerst- en buurman van laatstgenoemde. De heer Pieters gaf jarenlang zwemles in het dorp en is voor veel Waterlanders vast geen onbekende!
Pieters was werkzaam bij de Rijkspolitie en kwam door overplaatsing van Voorne-Putten in Waterland terecht. Het gezin vestigde zich aan De Erven in Broek, waar Pieters als wachtmeester werd aangesteld. In 1940 ging Pieters met vervoegd pensioen; dit bood hem de gelegenheid om niet voor de Duitse bezetter te hoeven werken, hij was toen ongeveer vijftig jaar.
Bijna duizend leerlingen
Spoedig kreeg Pieters een andere ‘dagtaak’ gedurende de zomermaanden. Het gezin Pieters telde zes kinderen, drie zoons en drie dochters waarvan de oudste vijf zichzelf zwemmen hadden geleerd, maar de jongste, dochter Corrie van tien, kon nog niet zwemmen toen haar vader op wachtgeld werd gezet. Vader Pieters besloot zijn dochter zwemles te geven. Corrie werd zijn eerste leerling samen met vriendin Regina Roele. De meisjes kregen om beurten vader Pieters broekriem om gegespt. Daaraan maakte hij een touw vast, dat vastzat aan de ragebol van moeder Pieters: de zwemles kon beginnen! Zijn laatste leerling was zijn kleindochter Gré Louw en tussen deze kinderen heeft Pieters bijna duizend kinderen én volwassenen zwemmen geleerd. Ze kwamen niet alleen uit Broek maar ook uit bijvoorbeeld Monnickendam, Ilpendam, Landsmeer, Zunderdorp, Durgerdam, Uitdam, Katwoude en zelfs Edam. De zwemmers verkleedden zich thuis, later in een schuur bij boer Edel en J. van Veen. In 1952 werden kleedhokjes geplaatst.
Lies Dobber was een leerlinge uit de beginperiode: “Ik was zijn buurmeisje en mocht al op vierjarige leeftijd op les. Anderen begonnen vanaf zes jaar. Ik zwom af in 1941 en was toen vijf jaar oud. Je zwom gekleed 20 meter borstslag en 20 meter rugslag. Diploma’s waren er toen nog niet, die heb ik later wel gehaald.”
Zwemles voor een dubbeltje
De plaats van handeling was het Havenrak aan het einde van De Erven bij de steiger in de Zesstedenvaart, bijgenaamd de Broekervaart. Met zijn hengel, ragebol (later lange stok), touw en broekriem legde zwemmeester Pieters kilometers op blote voeten af op een lange plank naast de steiger om zijn leerlingen te instrueren. Om zijn zwemattributen zo nu en dan te vervangen, bepaalde hij het cursusgeld aanvankelijk op een dubbeltje, later een kwartje en in de jaren vijftig op vijftig cent per leerling voor de hele cursus. Voor de een duurde dat wat langer dan voor de ander, maar zwemmen leerden ze allemaal!
Het lesseizoen duurde circa drie en een halve maand. Elke dag gaf Pieters les van twee tot vijf, soms zes uur aan twee groepen van ongeveer vijftien personen.
Dochter Annie Louw herinnert het zich nog goed: “Alles moest wijken voor de zwemles, want de kinderen rekenden er op. Mijn vader hield veel van zwemmen. Hij ging in zijn zwarte zwempak bij de steiger te water; buurmeisje Lies mocht vaak op zijn rug zitten. Mijn moeder zei dan: ‘Hij lijkt net een walrus, met zijn brede postuur en gezicht en een flinke snor’!”
Burgemeester Paul
Zijn werk werd enorm gewaardeerd door de gemeente en met name burgemeester P.Ph. Paul. Maar ook de cursisten en ouders waren hem dankbaar en lieten dat niet zelden blijken in de vorm van bedankjes en cadeautjes en sigaren voor zijn verjaardag. En terecht, in het waterrijke Waterland. Het was diezelfde burgemeester Paul die eind jaren veertig diploma’s liet drukken voor de verschillende afstanden. Lies Dobber: “Ik heb toen alle afstanden (borst- en rugslag) met diploma’s afgesloten: 2 x 20 meter, 2 x 40 meter, 2 x 60 meter en 2 x 100 meter”.
Er werd meestal tweemaal per seizoen afgezwommen, gekleed en wel. ’t Was dan feest aan het Havenrak, de vlag ging in top bij de steiger, en aan publieke belangstelling was geen gebrek. De schoonzoons Maarten Louw en Elbert Visser hielden vanuit een bootje alles nauwlettend in de gaten om ongelukken te voorkomen. Burgemeester Paul had de leiding van deze evenementen, wethouder Beets of hijzelf reikten na afloop de diploma’s uit.
In 1956 kwam er wegens gezondheidsredenen helaas een einde aan de zwemlessen in het Havenrak die de heer Pieters zoveel jaren met plezier had verzorgd. Een speciaal comité boog zich over een welverdiend afscheid voor een man die zich op een bijzondere manier jarenlang voor zijn medemens verdienstelijk had gemaakt.